Szczepienia dorosłych: o czym warto pamiętać po 20., 30. i 50. roku życia

Większość z nas ostatni kontakt ze szczepionką miała w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Tymczasem odporność po niektórych szczepieniach słabnie z czasem, a ryzyko ciężkiego przebiegu chorób zakaźnych w dorosłości bywa wyższe niż u dzieci. Serwis Pacjent.gov.pl przypomina, że szczepienia dorosłych są tak samo ważne jak szczepienia dzieci – pomagają żyć dłużej w dobrym zdrowiu i chronią przed powikłaniami.

Dlaczego dorośli powinni się szczepić?

Z wiekiem układ odpornościowy słabnie, a choroby przewlekłe (cukrzyca, nadciśnienie, choroby serca) zwiększają podatność na infekcje. Jak wyjaśniają autorzy materiału na Pacjent.gov.pl, „niektóre choroby zakaźne, jeżeli występują w okresie dorosłości, mogą mieć cięższy przebieg”. Co więcej, nie wszystkie szczepienia podane w dzieciństwie zapewniają ochronę na całe życie – konieczne są dawki przypominające, np. przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi co 10 lat.

Szczepienia dorosłych to także ochrona najbliższych. Tak zwana strategia kokonu polega na tym, że szczepiąc się, minimalizujemy ryzyko przeniesienia choroby na osoby, które nie mogą przyjąć szczepionki – niemowlęta, seniorów czy pacjentów z obniżoną odpornością.

Najważniejsze szczepienia dla dorosłych – co mówi kalendarz na 2026 rok?

Źródło podaje listę szczepień zalecanych wszystkim dorosłym. Należą do nich m.in.:

• szczepienie przeciw grypie – raz w roku, najlepiej przed sezonem epidemicznym;
• szczepienie przeciw COVID-19 – zgodnie z bieżącymi zaleceniami;
• dawka przypominająca Tdap (błonica, tężec, krztusiec) – co 10 lat;
• szczepienie przeciw pneumokokom – zwłaszcza dla osób z chorobami przewlekłymi;
• szczepienie MMR (odra, świnka, różyczka) – dla osób nieszczepionych;
• szczepienie przeciw półpaścowi – dla osób powyżej 50. roku życia oraz dorosłych ze zwiększonym ryzykiem;
• szczepienie przeciw RSV – dla osób powyżej 60. roku życia;
• szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu – 3 dawki, dawka przypominająca co 3–5 lat.

Kalendarz uwzględnia także szczepienia przeciw WZW typu B i A, ospie wietrznej oraz inne – w zależności od wieku, stanu zdrowia i sytuacji (np. planowana ciąża, wyjazdy zagraniczne).

Kobiety w ciąży i planujące ciążę – szczególne zalecenia

Ciąża to okres, w którym niektóre szczepienia są szczególnie zalecane – nie tylko dla ochrony matki, ale także płodu i noworodka. Jak czytamy w materiale, warto sprawdzić status swoich szczepień jeszcze przed zajściem w ciążę. Szczepienia przeciw grypie i krztuścowi (Tdap) są rekomendowane w ciąży, a ochrona przekazywana dziecku trwa przez pierwsze miesiące życia.

Gdzie sprawdzić swój kalendarz szczepień?

Każdego roku Główny Inspektor Sanitarny publikuje Program Szczepień Ochronnych (PSO). Szczegółowe kalendarze dla dorosłych – podzielone według wieku, chorób przewlekłych i sytuacji życiowych – dostępne są na stronie Pacjent.gov.pl oraz w serwisie Szczepienia.Info prowadzonym przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy.

Dobrze jest skonsultować się z lekarzem rodzinnym, który pomoże ustalić, które szczepienia są zalecane indywidualnie. Niektóre z nich są refundowane, inne – płatne, ale w dłuższej perspektywie mogą uchronić przed kosztownym leczeniem i powikłaniami.

Decyzja o szczepieniu to osobisty wybór, ale oparty na sprawdzonych danych i rekomendacjach ekspertów – nie na mitach czy presji. Należy poświęcić chwilę, by przejrzeć swój kalendarz szczepień i uzupełnić ewentualne braki.