Niższe emerytury kobiet. Dlaczego system działa na naszą niekorzyść?

Decyzja o przejściu na emeryturę bywa jedną z ważniejszych w życiu. Dla kobiet w Polsce często wiąże się jednak z finansową pułapką. Jak wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za kwiecień 2025 roku, mediana emerytur dla kobiet wynosiła zaledwie 3011 zł brutto, podczas gdy dla mężczyzn przekraczała 4,5 tys. zł. Skąd bierze się ta różnica i na co zwrócić uwagę, planując swoją przyszłość?

Niższy wiek emerytalny, niższe świadczenie

Obecnie polskie kobiety mogą przechodzić na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni w wieku 65 lat. To najniższy wiek emerytalny kobiet w całej Unii Europejskiej. Ekspert emerytalny Oskar Sobolewski w programie „Onet Rano. Finansowo” wskazał, że konstrukcja systemu emerytalnego działa na niekorzyść kobiet. Kapitał zgromadzony na koncie jest dzielony przez średnie dalsze trwanie życia. Im wcześniej przechodzimy na emeryturę, tym krócej gromadzimy składki, a jednocześnie świadczenie rozkłada się na statystycznie dłuższy czas życia.

Sobolewski podkreśla, że punktem wyjścia do zmian powinno być zrównanie wieku emerytalnego w górę. W jego ocenie docelowa granica powinna być przedmiotem szerokiej debaty, ale pierwszym krokiem mogłoby być wyrównanie do 65. roku życia. Ostrzega przy tym, że zrównanie „w dół” obniżyłoby przyszłe świadczenia jeszcze bardziej.

Luka emerytalna: nie tylko wiek

Wiek emerytalny to nie jedyny czynnik wpływający na wysokość emerytury. „Dziennik Gazeta Prawna”, powołując się na dane Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, pisał, że średnia emerytura kobiety może być nawet o 2,7 tys. zł niższa niż u mężczyzn. Z danych ZUS wynika, że większość kobiet przechodzi na emeryturę zaraz po ukończeniu 60 lat, co przekłada się na krótszy okres gromadzenia kapitału. Do tego dochodzą także niższe zarobki w ciągu całej kariery zawodowej oraz przerwy związane z urlopami macierzyńskimi i wychowawczymi - te czynniki również zmniejszają sumę odłożonych składek.

Warto zaznaczyć, że system emerytalny nie uwzględnia indywidualnych okoliczności - dzieli zgromadzone środki przez średnią statystyczną dla całej grupy. Kobiety żyją dłużej, więc ich kapitał jest rozkładany na więcej lat, co dodatkowo obniża miesięczną wypłatę.

Co możesz sprawdzić i o co zapytać?

Nie da się uniknąć wpływu systemu na własną emeryturę, ale warto zdobyć konkretną wiedzę o swojej sytuacji. Przed podjęciem decyzji o przejściu na emeryturę dobrze jest sprawdzić stan swojego konta w ZUS oraz prognozowaną wysokość świadczenia. Każda ubezpieczona ma prawo do informacji o zgromadzonych składkach i przewidywanym terminie przejścia na emeryturę.

Eksperci radzą, by przy okazji zastanowić się, czy dalsza praca - choćby w niepełnym wymiarze godzin - nie jest korzystniejszym rozwiązaniem niż natychmiastowe przejście na emeryturę. Każdy dodatkowy rok składkowy podnosi kapitał i zwiększa przyszłe świadczenie. Ostateczna decyzja powinna jednak uwzględniać nie tylko finanse, ale także stan zdrowia, możliwości zawodowe i osobiste potrzeby - i warto ją skonsultować z doradcą emerytalnym.

Zrozumienie mechanizmów systemu nie sprawi, że luka emerytalna zniknie, ale może pomóc w podjęciu świadomej decyzji. Warto też śledzić debatę publiczną na ten temat - ewentualne zmiany prawa dotkną każdego z nas.