Nie wysyłaj wyników badań do AI. Jak chronić swoje dane zdrowotne?

W internecie pojawia się coraz więcej narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, które odpowiadają na pytania, analizują dokumenty czy przeszukują sieć. Gdy otrzymujemy wyniki badań, kuszące jest poproszenie AI o ich interpretację. Jak zwraca uwagę serwis pacjent.gov.pl, narzędzia te nie są objęte tajemnicą lekarską, RODO ani zasadami etyki zawodowej. Wrzucenie tam dokumentacji medycznej to decyzja, której konsekwencje mogą być poważne i długofalowe.

Dlaczego AI nie jest lekarzem?

Sztuczna inteligencja nie odróżnia dobrych i złych źródeł wiedzy, a jeśli nie znajduje odpowiedzi, potrafi „halucynować” – czyli wymyślać informacje zgodne z algorytmem, ale niezgodne z prawdą. Jak zaznacza pacjent.gov.pl, narzędzia te mogą sprawiać wrażenie empatycznych i wspierających, ale ich celem jest przede wszystkim utrzymanie naszej uwagi, a nie udzielenie rzetelnej porady medycznej.

Co więcej, nie można procesować się z AI o naruszenie tajemnicy lekarskiej ani o błędną diagnozę. Narzędzia AI nie mają osobowości prawnej – są bezkarne, cokolwiek zrobią z naszymi danymi. Dlatego zaufanie poradom sztucznej inteligencji w sprawach zdrowia jest obarczone ryzykiem.

Co ryzykujesz, udostępniając dokumentację?

Dane zdrowotne należą do najbardziej wrażliwych informacji o nas. Zawierają historię leczenia, informacje o chorobach, przyjmowanych lekach i badaniach. W niepowołanych rękach mogą zostać wykorzystane do wyłudzeń, szantażu, kradzieży tożsamości czy wyłudzenia recept. pacjent.gov.pl wymienia dane, których nigdy nie powinniśmy przekazywać narzędziom AI: wyniki badań z danymi osobowymi, numer PESEL, zdjęcia dokumentacji medycznej, loginy i hasła do portali medycznych, a także informacje o stanie zdrowia swoim i bliskich wraz z danymi osobowymi.

Raz przesłane dane mogą zostać zapisane, powielone lub wykorzystane do trenowania modeli AI. To, co trafi do sieci, może w niej pozostać na zawsze. Możesz też otrzymywać fałszywe i niepokojące informacje o stanie swojego zdrowia, na podstawie których podejmiesz złe decyzje.

Jak bezpiecznie korzystać z AI w sprawach zdrowia?

Świadome i ostrożne korzystanie z AI to podstawa. Oto kilka zasad, które warto wziąć pod uwagę:

• Nie przesyłaj do narzędzi AI żadnych dokumentów zawierających dane osobowe. Jeśli chcesz skorzystać z pomocy AI, usuń najpierw z dokumentów swoje imię, nazwisko, PESEL i inne wrażliwe informacje.
• Swoje dane udostępniaj tylko w oficjalnych narzędziach systemu ochrony zdrowia, takich jak Internetowe Konto Pacjenta (mojeIKP).
• Wyłącz (domyślnie włączone) udostępnianie danych do trenowania modeli w używanych przez Ciebie narzędziach AI – jeśli to możliwe.
• Jeśli masz wątpliwości co do bezpieczeństwa aplikacji, nie używaj jej w ogóle.
• Pamiętaj, że AI nie zastąpi rozmowy z lekarzem. Traktuj ją jako narzędzie do wstępnego rozeznania, ale nigdy jako podstawę do podejmowania decyzji medycznych.

Strona pacjent.gov.pl przypomina też o możliwości zgłaszania podejrzanych sytuacji do CERT Polska, jeśli podejrzewamy naruszenie danych lub próbę wyłudzenia informacji.

Co możesz zrobić zamiast wrzucać wyniki do AI?

Najbezpieczniejszym i najbardziej odpowiedzialnym krokiem jest umówienie wizyty u lekarza rodzinnego lub specjalisty, który może skierować nas na dalsze badania. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć swoje wyniki, możesz skorzystać z wiarygodnych publikacji medycznych lub zapytać farmaceutę. Portal pacjent.gov.pl poleca bezpłatną publikację „Podstawy bezpieczeństwa i ochrony danych w sektorze ochrony zdrowia”, która w prosty sposób wyjaśnia, jak rozpoznawać próby oszustw i bezpiecznie korzystać z aplikacji medycznych.

Z AI warto korzystać, ale z rozwagą. Twoje dane zdrowotne należą do najbardziej intymnych sfer życia – nie warto ryzykować ich bezpieczeństwa dla szybkiej, choć pozornie wygodnej odpowiedzi.