Nadmierne 'dziękuję' i niski dobrostan. Co mówią o nas badania?

Jak wynika z Narodowego Testu Zdrowia Psychicznego 2025 (NTZP25), średni Indeks Dobrostanu Psychicznego w Polsce wyniósł zaledwie 48,3 punktu na 100. Najniższy wynik odnotowano w grupie młodych dorosłych w wieku 18-24 lata - średnio 44,2 punktu. To dane, które każą się zastanowić nad codziennymi nawykami i sygnałami, jakie wysyła nam własna psychika. Jednym z takich sygnałów, na który zwracają uwagę psychologowie, jest kompulsywne dziękowanie.

Co mówi Narodowy Test Zdrowia Psychicznego?

NTZP25 to ogólnopolskie badanie oceniające kondycję psychiczną, poziom stresu i zadowolenie z życia. Wynik poniżej 50 punktów wskazuje na poważne wyzwania w obszarze dobrostanu. Szczególnie niepokojący jest niski wynik wśród najmłodszych dorosłych - grupy, która dopiero wchodzi w dorosłość i mierzy się z presją edukacji, rynku pracy i budowania relacji. Badanie nie daje prostych odpowiedzi, ale pokazuje skalę problemu i potrzebę regularnego monitorowania własnego stanu psychicznego.

Kiedy „dziękuję” staje się problemem?

Eksperci cytowani w serwisie Onet Kobieta wyjaśniają, że nadmierne dziękowanie może być próbą zrekompensowania niskiej samooceny. „Może mieć swoje źródło w dzieciństwie, kiedy akceptacja była uzależniona od osiągnięć” - czytamy w artykule. Kompulsywne „dziękuję” pojawia się często w sytuacjach, gdy ktoś obawia się, że nie zasługuje na pomoc czy życzliwość. To nie tyle wyraz wdzięczności, co mechanizm obronny.

„Powtarzane 'dziękuję’ to nie tylko przejaw kultury osobistej, ale także wskazówka dotycząca naszej osobowości i sposobu postrzegania siebie w relacjach z innymi.”

Jak odróżnić zdrową wdzięczność od kompulsywnego nawyku?

Kluczowa różnica leży w kontekście i częstotliwości. Zdrowa wdzięczność jest proporcjonalna do sytuacji - dziękujemy, gdy ktoś faktycznie zrobił coś dla nas. Kompulsywne dziękowanie pojawia się automatycznie, nawet za drobnostki, i często towarzyszy mu poczucie, że jesteśmy komuś „coś winni”. Psychologowie podkreślają, że nie chodzi o całkowite rezygnowanie z „dziękuję”, ale o świadomość, kiedy i dlaczego to robimy. Jeśli nawykowi towarzyszy lęk przed odrzuceniem lub przekonanie, że bez podziękowania stracimy czyjąś przychylność, warto przyjrzeć się swojej samoocenie.

Co można zrobić?

Zarówno niski dobrostan psychiczny, jak i kompulsywne dziękowanie nie są wyrokami. To sygnały, które mogą skłonić do refleksji i - jeśli to konieczne - rozmowy ze specjalistą. Warto regularnie sprawdzać swoją kondycję psychiczną, na przykład poprzez ankiety takie jak NTZP. Nie ma jednej uniwersalnej rady, ale świadomość własnych wzorców zachowania to pierwszy krok do zmiany. Jeśli nadmierne dziękowanie utrudnia relacje lub pogłębia poczucie niskiej wartości, pomoc psychoterapeuty może być dobrym rozwiązaniem.

Pamiętajmy: dziękowanie to piękny zwyczaj, ale tylko wtedy, gdy płynie z autentycznego poczucia wdzięczności, a nie z lęku.